Skręt żołądka u psa, znany jako skręt żołądkowo-przeponowy, to ekstremalnie poważne i nagłe zaburzenie, które wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej, często w ciągu 2-3 godzin od pojawienia się pierwszych objawów. Polega na obróceniu się żołądka wokół własnej osi, zwykle o 180-360 stopni, co blokuje przepływ treści pokarmowej, gazów i płynów, a także uciska naczynia krwionośne. Objawy obejmują wzdęcia, gwałtowne powiększenie brzucha, ślinienie się, trudności w oddychaniu, niepokój i bezskuteczne próby wymiotów. Rasy o głębokiej klatce piersiowej, takie jak Owczarek Niemiecki, Dog Niemiecki i Bernardyn, są szczególnie narażone. Leczenie wymaga pilnej stabilizacji i operacji chirurgicznej. Profilaktyka obejmuje odpowiednią dietę, unikanie intensywnych ćwiczeń po jedzeniu, stosowanie misek spowalniających jedzenie, a także rozważenie gastropeksji profilaktycznej u ras wysokiego ryzyka. W przypadku najmniejszego podejrzenia skrętu, natychmiastowa wizyta u weterynarza jest absolutnie kluczowa dla ratowania życia psa.

Czym jest skręt żołądka u psa i jak poważna jest to dolegliwość?

Skręt żołądka u psa, fachowo określany jako zespół rozszerzenia i skrętu żołądka (GDV – Gastric Dilatation-Volvulus), to nagły i zagrażający życiu stan medyczny, w którym żołądek psa gwałtownie rozszerza się i obraca wokół własnej osi. Ten obrót, zwykle o 180 do 360 stopni, powoduje całkowite zablokowanie wejścia i wyjścia z żołądka, uniemożliwiając usuwanie nagromadzonych gazów, płynów i niestrawionego pokarmu. Skutkuje to szybkim wzrostem ciśnienia w jamie brzusznej i utrudnieniem krążenia krwi w narządach jamy brzusznej, co bez natychmiastowej interwencji prowadzi do śmierci psa.

Konsekwencje skrętu żołądka są tragiczne i rozwijają się błyskawicznie. Ucisk na naczynia krwionośne prowadzi do niedokrwienia żołądka, śledziony (często ulega martwicy i wymaga usunięcia) oraz innych organów. Wzdęty żołądek naciska również na przeponę, drastycznie utrudniając psu oddychanie i prowadząc do niewydolności krążeniowo-oddechowej. Od pierwszych objawów do stanu krytycznego, zagrażającego życiu, może upłynąć zaledwie 2-3 godziny, a czasem nawet mniej. To czyni skręt żołądka jednym z najbardziej pilnych przypadków w weterynarii, wymagającym niemal natychmiastowej reakcji właściciela i specjalistycznego leczenia.

Co powoduje skręt żołądka u psa?

Dokładne przyczyny skrętu żołądka nie są w pełni poznane, ale uważa się, że jest to wynik złożonej interakcji wielu czynników fizycznych, środowiskowych i genetycznych. Nagromadzenie gazu w żołądku, często spowodowane połykaniem powietrza podczas zbyt szybkiego jedzenia lub picia, jest głównym czynnikiem prowadzącym do jego rozdęcia. Jeśli do tego dojdą zaburzenia motoryki żołądka, które uniemożliwiają prawidłowe opróżnianie, ryzyko skrętu drastycznie wzrasta. Badania z 2024 roku potwierdzają, że stres również może wpływać na motorykę przewodu pokarmowego i zwiększać produkcję gazów.

Istnieje szereg predyspozycji, które zwiększają ryzyko wystąpienia tej dolegliwości. Należą do nich:

• Genetyka i budowa anatomiczna: Rasy duże i olbrzymie, zwłaszcza te o głębokiej i wąskiej klatce piersiowej, są najbardziej narażone. Podatność genetyczna jest obserwowana, zwłaszcza jeśli krewni pierwszego stopnia mieli skręt.
• Szybkie jedzenie i picie: Nadmierne połykanie powietrza (aerofagia) podczas pośpiesznego spożywania posiłków lub picia dużej ilości wody.
• Dieta: Karmienie psa jednym dużym posiłkiem dziennie, spożywanie pokarmów bogatych w fermentujące węglowodany lub karmy o niskiej jakości, które mogą prowadzić do nadmiernego wytwarzania gazów.
• Aktywność fizyczna po jedzeniu: Energiczna zabawa, bieganie lub inne intensywne ćwiczenia tuż po spożyciu posiłku zwiększają ruchomość żołądka.
• Wiek: Częstsze występowanie skrętu obserwuje się u starszych psów.
• Szczupła budowa ciała: Psy o bardzo szczupłej sylwetce mogą być bardziej predysponowane.

Warto pamiętać, że chociaż te czynniki zwiększają ryzyko, skręt żołądka może wystąpić u każdego psa, nawet bez wyraźnych predyspozycji.

Jakie są objawy skrętu żołądka u psa, które należy natychmiast rozpoznać?

Objawy skrętu żołądka u psa są zazwyczaj nagłe i postępują bardzo szybko, dlatego kluczowe jest ich natychmiastowe rozpoznanie. Jednym z najbardziej charakterystycznych i alarmujących symptomów jest gwałtowne powiększenie i stwardnienie brzucha, który staje się bolesny przy dotyku. Pies może przyjmować nienaturalne pozycje, takie jak rozkroczny stojak, lub wielokrotnie zmieniać pozycję w poszukiwaniu ulgi. Jego zachowanie staje się niespokojne, a następnie przechodzi w apatię i osłabienie.

Inne typowe objawy to:

• Nadmierne ślinienie się (hipersaliwacja) spowodowane nudnościami.
• Bezskuteczne próby wymiotów lub odbijania – pies odruchem wymiotnym próbuje pozbyć się treści żołądka, ale nic nie wydobywa się z jego pyska.
• Trudności z oddychaniem, płytki oddech, przyspieszone dyszenie, co jest wynikiem ucisku wzdętego żołądka na przeponę.
• Wzrost tętna, bladość dziąseł, wskazujące na rozwijający się wstrząs.
• Apatia, ogólne osłabienie, a w zaawansowanym stadium – zapaść.

Pamiętaj, że każdy z tych objawów, a zwłaszcza ich kombinacja, powinien natychmiast skłonić Cię do wizyty u weterynarza. Czas odgrywa tu kluczową rolę i decyduje o szansach na przeżycie Twojego pupila.

Jakie rasy psów są najbardziej narażone na skręt żołądka?

Predyspozycje rasowe odgrywają znaczącą rolę w występowaniu skrętu żołądka. Rasy o wąskich, głębokich klatkach piersiowych, które mają luźno zawieszony żołądek, są szczególnie narażone. Duże i olbrzymie psy, ze względu na swoją budowę anatomiczną, mają więcej przestrzeni w jamie brzusznej, co sprzyja niepożądanym ruchom żołądka. Obserwuje się również, że ryzyko wzrasta wraz z wiekiem psa, a także u osobników o szczupłej budowie ciała.

Poniżej przedstawiamy tabelę z rasami psów najbardziej narażonymi na skręt żołądka. Właściciele tych ras powinni być szczególnie czujni i stosować profilaktykę. Regularne konsultacje z weterynarzem w kwestii diety i stylu życia są niezbędne, aby zminimalizować ryzyko.

Rasa psa	Charakterystyka predysponująca
Dog Niemiecki	Rasa olbrzymia, głęboka klatka piersiowa
Owczarek Niemiecki	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa
Bernardyn	Rasa olbrzymia, głęboka klatka piersiowa
Weimaraner	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa, aktywność
Setter (Irlandzki, Angielski)	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa, aktywność
Doberman	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa
Rottweiler	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa
Boxer	Średnia/Duża rasa, głęboka klatka piersiowa
Mastif	Rasa olbrzymia, głęboka klatka piersiowa
Akita	Duża rasa, głęboka klatka piersiowa

Jak weterynarz diagnozuje skręt żołądka?

Diagnoza skrętu żołądka jest kluczowa dla szybkiej interwencji i zazwyczaj rozpoczyna się od dokładnego wywiadu z właścicielem oraz badania klinicznego psa. Weterynarz oceni ogólny stan zwierzęcia, poszuka objawów takich jak wzdęty brzuch, objawy bólowe, przyspieszony oddech, bladość błon śluzowych oraz bezskuteczne próby wymiotów. Kluczowym narzędziem diagnostycznym jest badanie radiologiczne (rentgen) jamy brzusznej. Na zdjęciu rentgenowskim skręt żołądka objawia się charakterystycznym obrazem, często nazywanym „podwójną bańką” lub „znakiem papugi”, wskazującym na uwięzienie gazów i płynów.

W niektórych przypadkach weterynarz może podjąć próbę wprowadzenia sondy dożołądkowej, aby odbarczyć nagromadzone gazy. Jeśli sonda nie jest w stanie przejść do żołądka, jest to silne potwierdzenie skrętu. Badania krwi mogą również wykazać nieprawidłowości związane ze wstrząsem, takie jak zaburzenia elektrolitowe czy podwyższony poziom mleczanów. Szybka i precyzyjna diagnoza jest absolutnie niezbędna, ponieważ każda minuta zwłoki znacząco zmniejsza szanse na przeżycie psa.

Jakie są metody leczenia skrętu żołądka u psa?

Leczenie skrętu żołądka u psa jest zawsze nagłe i wieloetapowe, a jego sukces zależy od szybkości interwencji. Pierwszym i najważniejszym krokiem jest stabilizacja stanu pacjenta. Obejmuje to podawanie dożylnych płynów, aby zwalczyć wstrząs i poprawić krążenie, podanie leków przeciwbólowych, antybiotyków oraz w niektórych przypadkach leków na arytmię serca. Często konieczne jest odbarczenie żołądka z gazów, co może być osiągnięte poprzez wprowadzenie sondy przez przełyk lub trokara (grubej igły) bezpośrednio przez ścianę brzucha.

Po wstępnej stabilizacji, pies jest przygotowywany do operacji chirurgicznej, która jest jedyną skuteczną metodą leczenia skrętu. Przed zabiegiem weterynarz oceni parametry życiowe, takie jak ciśnienie krwi i częstość akcji serca, aby zminimalizować ryzyko podczas narkozy. W trakcie operacji chirurg odwraca żołądek do prawidłowej pozycji, ocenia jego żywotność oraz stan śledziony, która często ulega uszkodzeniu i może wymagać usunięcia. Integralną częścią zabiegu jest wykonanie gastropeksji, czyli chirurgicznego przymocowania żołądka do ściany jamy brzusznej, aby zapobiec nawrotom skrętu w przyszłości. Bez gastropeksji ryzyko ponownego skrętu jest bardzo wysokie, sięgające nawet 75%.

Opieka nad psem po operacji skrętu żołądka

Opieka po operacji skrętu żołądka jest równie istotna jak sama interwencja chirurgiczna i wymaga dużej uwagi ze strony właściciela oraz personelu weterynaryjnego. Pies zazwyczaj pozostaje w klinice weterynaryjnej przez kilka dni po zabiegu, gdzie jest pod stałą obserwacją. W tym czasie podaje mu się leki przeciwbólowe, antybiotyki, a także monitoruje funkcje życiowe, takie jak tętno, ciśnienie krwi oraz parametry krwi. Bardzo ważne jest również zapobieganie powikłaniom, takim jak arytmie serca czy problemy z nerkami, które mogą wystąpić w ciągu pierwszych 72 godzin po operacji.

Po powrocie do domu, rekonwalescencja wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń weterynarza. Pies powinien mieć ograniczoną aktywność fizyczną przez około 2-4 tygodnie, aby rana pooperacyjna mogła się zagoić. Konieczne jest regularne sprawdzanie stanu rany, aby zapobiec infekcjom. Dieta musi być specjalnie dostosowana: początkowo podaje się małe, częste posiłki karmy wysokostrawnej, o niskiej zawartości tłuszczu, aby nie obciążać układu pokarmowego i zapobiec ponownemu nagromadzeniu gazów. Stopniowo zwiększa się porcje i powraca do normalnej diety, zawsze pamiętając o podawaniu karmy w kilku mniejszych porcjach dziennie. Należy również kontynuować podawanie przepisanych leków oraz monitorować apetyt, pragnienie i ogólne samopoczucie psa.

Jakie są rokowania po operacji skrętu żołądka u psa?

Rokowania po operacji skrętu żołądka u psa zależą od wielu czynników, w tym od szybkości interwencji, stopnia uszkodzenia tkanek oraz wystąpienia powikłań. Mimo szybkiej i profesjonalnej pomocy medycznej, śmiertelność zwierząt po operacji skrętu żołądka pozostaje wysoka i może wynosić od 15% do nawet 45%. Głównymi przyczynami zgonów są wstrząs, arytmie serca, martwica tkanek (szczególnie żołądka lub śledziony) oraz problemy z krzepliwością krwi. Im później zwierzę trafi pod opiekę weterynarza, tym gorsze są rokowania, ponieważ dochodzi do większych uszkodzeń narządów.

Psy, które przeżyją operację i początkowy okres rekonwalescencji, mają zazwyczaj dobre rokowania długoterminowe, zwłaszcza jeśli wykonano gastropeksję profilaktyczną. Jest ona kluczowa dla zmniejszenia ryzyka nawrotów, które bez tego zabiegu są bardzo wysokie. Kluczowe dla pomyślnego powrotu do zdrowia są również dalsza opieka pooperacyjna, odpowiednia dieta i styl życia. Właściciele powinni być świadomi potencjalnych powikłań i ściśle współpracować z weterynarzem w celu zapewnienia psu najlepszej możliwej rekonwalescencji i monitorowania jego stanu zdrowia w przyszłości.

Jak zapobiegać skrętowi żołądka u psa poprzez odpowiednią dietę i styl życia?

Zapobieganie skrętowi żołądka jest kluczowe, zwłaszcza u ras predysponowanych. Skupia się głównie na modyfikacji diety i stylu życia psa. Najważniejszą zasadą jest podawanie psu kilku małych, lecz częstych posiłków dziennie zamiast jednego dużego. Pozwala to na uniknięcie zbyt dużego rozciągnięcia żołądka i zmniejsza ryzyko nagromadzenia gazów. Zaleca się również stosowanie specjalnych misek spowalniających jedzenie, które zmuszają psa do wolniejszego spożywania pokarmu i ograniczenia połykania powietrza.

Oprócz diety, kluczowe jest zarządzanie aktywnością fizyczną. Należy unikać intensywnych ćwiczeń fizycznych, biegania czy gwałtownych zabaw bezpośrednio przed posiłkiem oraz przez co najmniej godzinę, a najlepiej dwie, po jego spożyciu. Ogranicz również jednorazowe podawanie dużych ilości wody, zwłaszcza po wysiłku – lepiej podawać ją często, ale w mniejszych porcjach. Ważne jest także stworzenie psu spokojnego środowiska podczas jedzenia, aby zminimalizować stres, który również może wpływać na motorykę żołądka. Regularne wizyty u weterynarza i monitorowanie wszelkich niepokojących objawów to podstawa profilaktyki.

Gastropeksja: Profilaktyka skrętu żołądka u psa

Gastropeksja to chirurgiczna procedura mająca na celu trwale przymocowanie żołądka do ściany jamy brzusznej, co skutecznie zapobiega jego obracaniu się i powstawaniu skrętu. Jest to najskuteczniejsza metoda profilaktyczna, szczególnie rekomendowana dla psów ras dużych i olbrzymich, które są genetycznie predysponowane do GDV. Zabieg ten jest często wykonywany profilaktycznie u młodych psów wysokiego ryzyka, często w tym samym czasie co inna planowa operacja, taka jak sterylizacja lub kastracja. Pozwala to na wykonanie obu procedur pod jedną narkozą i zmniejsza stres dla zwierzęcia.

Gastropeksję można wykonać tradycyjną metodą chirurgiczną (laparotomia) lub mniej inwazyjnie, laparoskopowo. Metoda laparoskopowa, dzięki mniejszym nacięciom, zazwyczaj wiąże się z krótszym okresem rekonwalescencji i mniejszym bólem pooperacyjnym. Decyzja o wykonaniu gastropeksji profilaktycznej powinna być podjęta po konsultacji z doświadczonym weterynarzem, który oceni indywidualne ryzyko psa i omówi wszystkie aspekty zabiegu, w tym jego korzyści, potencjalne ryzyko oraz koszty. Choć nie eliminuje całkowicie ryzyka rozszerzenia żołądka, gastropeksja praktycznie eliminuje ryzyko jego śmiertelnego skrętu.

Inne problemy zdrowotne związane ze skrętem żołądka

Skręt żołądka u psa to nie tylko problem samego żołądka, ale złożony stan, który może prowadzić do szeregu poważnych powikłań i uszkodzeń innych narządów. W wyniku obrotu żołądka, często dochodzi do ucisku i uszkodzenia śledziony, co w wielu przypadkach prowadzi do jej martwicy i konieczności usunięcia podczas operacji (splenektomia). Uciśnięte naczynia krwionośne, zwłaszcza żyły, mogą powodować nagromadzenie toksyn w niedotlenionych tkankach, które po przywróceniu krążenia (tzw. reperfuzja) są uwalniane do krwiobiegu, wywołując ogólnoustrojową reakcję zapalną i uszkodzenia narządów.

Dodatkowe problemy zdrowotne mogą obejmować:

• Arytmie serca: Częste i bardzo niebezpieczne powikłanie, które może pojawić się zarówno przed, w trakcie, jak i po operacji.
• Martwica żołądka: Jeśli żołądek był skręcony zbyt długo, część jego ściany może ulec martwicy, co wymaga usunięcia martwego fragmentu lub nawet eutanazji zwierzęcia.
• Uszkodzenie nerek i wątroby: Niedokrwienie i wstrząs mogą prowadzić do ostrej niewydolności tych organów.
• Zaburzenia krzepnięcia krwi: Skręt może wywołać zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), który jest stanem zagrażającym życiu.
• Zapalenie trzustki: Uciśnięcie trzustki może prowadzić do jej zapalenia, co dodatkowo pogarsza stan psa.

Wszystkie te powikłania podkreślają, jak krytyczne jest szybkie działanie i kompleksowa opieka weterynaryjna w przypadku podejrzenia skrętu żołądka.

Co zrobić, gdy podejrzewasz u swojego psa skręt żołądka?

Gdy podejrzewasz skręt żołądka u swojego psa, musisz działać natychmiastowo. Liczy się każda minuta – od pierwszych objawów do stanu krytycznego mogą upłynąć zaledwie 2-3 godziny. Nie próbuj samodzielnie leczyć psa, podawać mu leków, jedzenia ani wody. Takie działania mogą pogorszyć jego stan i opóźnić profesjonalną pomoc. Natychmiast zadzwoń do najbliższej kliniki weterynaryjnej, informując o podejrzeniu skrętu żołądka i swoim pilnym przybyciu. Dzięki temu personel będzie mógł przygotować się na przyjęcie pacjenta i bezzwłoczne rozpoczęcie stabilizacji i leczenia.

W trakcie drogi do weterynarza zadbaj o komfort psa. Utrzymuj go w spokojnym i stabilnym stanie, pozwalając mu przyjąć najwygodniejszą dla niego pozycję. Staraj się zminimalizować ruchy, które mogłyby nasilić ból lub pogorszyć sytuację. Pamiętaj, że skręt żołądka to nie jest dolegliwość, która może poczekać do rana czy do zwykłych godzin przyjęć. Jest to bezwzględny stan nagły, który wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej, aby uratować życie Twojego pupila. Szybka reakcja i natychmiastowy transport do specjalistycznej placówki weterynaryjnej są Twoim najważniejszym zadaniem.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o skręt żołądka u psa

Czy można całkowicie zapobiec skrętowi żołądka u psa?

Całkowite wyeliminowanie ryzyka skrętu żołądka jest trudne, zwłaszcza u ras predysponowanych, jednak można je znacząco zminimalizować. Kluczowe są odpowiednie nawyki żywieniowe, takie jak podawanie mniejszych, częstszych posiłków, unikanie intensywnego wysiłku po jedzeniu oraz stosowanie misek spowalniających jedzenie. U psów z grupy wysokiego ryzyka warto rozważyć profilaktyczną gastropeksję, czyli chirurgiczne przymocowanie żołądka do ściany brzucha. Zabieg ten, choć inwazyjny, praktycznie eliminuje ryzyko śmiertelnego skrętu żołądka, co w 2025 roku jest coraz częściej rekomendowane przez weterynarzy.

Jaka dieta jest najlepsza dla psa po skręcie żołądka?

Po operacji skrętu żołądka dieta psa musi być starannie dobrana, aby zapewnić delikatne trawienie i minimalizować ryzyko powikłań. Weterynarze zazwyczaj zalecają specjalistyczne karmy weterynaryjne, przeznaczone dla psów z problemami żołądkowo-jelitowymi. Powinny to być karmy wysokostrawne, o niskiej zawartości tłuszczu i błonnika. Kluczowe jest podawanie małych, częstych porcji (nawet 4-6 razy dziennie) przez cały dzień, zamiast jednego czy dwóch dużych posiłków. Stopniowo, po konsultacji z weterynarzem, można wracać do normalnej diety, zawsze jednak zachowując zasadę podziału na mniejsze porcje. Należy również unikać pokarmów, które mogą powodować nadmierne gazy.

Ile kosztuje leczenie skrętu żołądka u psa?

Koszty leczenia skrętu żołądka u psa są wysokie i mogą znacznie różnić się w zależności od wielu czynników, takich jak region, klinika weterynaryjna, stopień zaawansowania choroby, czas trwania hospitalizacji oraz ewentualne powikłania. Zazwyczaj koszty te wahają się od kilku tysięcy złotych, a w skomplikowanych przypadkach mogą przekraczać nawet 10 000 – 15 000 złotych. Cena obejmuje diagnostykę (RTG, badania krwi), stabilizację przedoperacyjną, samą operację chirurgiczną (w tym gastropeksję, usunięcie śledziony), leki, narkozę, a także intensywną opiekę pooperacyjną, w tym kilkudniową hospitalizację. Warto rozważyć ubezpieczenie zdrowotne dla psa, które może pomóc w pokryciu takich nagłych, kosztownych interwencji.

Czy skręt żołądka dotyka tylko duże psy?

Chociaż skręt żołądka jest najczęściej diagnozowany u dużych i olbrzymich ras psów, zwłaszcza tych z głęboką klatką piersiową, nie jest to regułą. W rzeczywistości, skręt żołądka może dotknąć psa każdej rasy i w każdym wieku, choć u małych ras i szczeniąt zdarza się to znacznie rzadziej. Predyspozycje anatomiczne są tu kluczowe, ale inne czynniki, takie jak szybkie jedzenie, nadmierny wysiłek po posiłku czy stres, mogą przyczynić się do jego wystąpienia u każdego psa. Dlatego właściciele wszystkich psów powinni być świadomi objawów i zagrożeń związanych z tą poważną dolegliwością.